Słownik pojęć WiZARTEC®
Słownik pojęć od WiZARTEC®
Planowanie i realizacja inwestycji technologicznej wymaga współpracy wielu osób: inżynierów, technologów, działów zakupów, finansów i kadry zarządzającej. Każda z tych grup posługuje się nieco innym językiem, a niejasne terminy łatwo prowadzą do nieporozumień i błędnych decyzji. W słowniku wyjaśniamy prostym językiem pojęcia, które najczęściej pojawiają się w rozmowach o projekcie: od nazw urządzeń i technologii, przez terminy związane z automatyką i procesem produkcyjnym, po pojęcia z zakresu dokumentacji, budżetowania i odbiorów. Definicje przygotowują specjaliści WiZARTEC®.
M
P
S
AKPiA
AKPiA (aparatura kontrolno-pomiarowa i automatyka) to wszystkie elementy, dzięki którym instalacja „wie”, co się w niej dzieje, i może na to reagować. Najprościej wyobrazić to sobie jako zmysły i mięśnie instalacji.
Armatura
Armatura to elementy montowane na rurociągach, zbiornikach i urządzeniach, które służą do sterowania przepływem: otwierania i zamykania go, regulowania jego wielkości, kierowania produktu w odpowiednie miejsce oraz zabezpieczania instalacji. Same rury tylko prowadzą produkt z miejsca na miejsce. To armatura decyduje o tym, czy, ile i dokąd produkt popłynie.
Audyt procesowy
Audyt procesowy to szczegółowa analiza istniejącego procesu produkcyjnego i instalacji, której celem jest sprawdzenie, jak naprawdę działają, gdzie powstają problemy i straty oraz co można poprawić. Zakład często widzi skutki problemów, np. zbyt niską wydajność, rosnące koszty, częste przestoje czy wahania jakości, ale nie zna ich przyczyny. Audyt procesowy pozwala ją znaleźć, zanim firma zainwestuje w rozwiązanie. Dzięki temu nie kupuje się urządzenia, które nie usunie źródła problemu.
Bilans masowy
To zestawienie wszystkich mas, które wchodzą do procesu i z niego wychodzą. Opiera się na zasadzie, że w procesie produkcyjnym masa nie znika i nie powstaje z niczego, więc wszystko, co do niego trafiło, musi się z niego wydostać albo w nim pozostać. W najprostszej postaci bilans masowy zapisuje się tak: masa na wejściu = masa na wyjściu + masa, która została w procesie.
Budżet ostateczny
Budżet ostateczny to budżet ustalony na etapie zakupów, który jest podstawą oferty wykonawczej i umowy. Budżet ostateczny powstaje na etapie zakupów, gdy budżet jest już zatwierdzony. Nadal warto wtedy analizować warianty: alternatywne urządzenia, ich dostawców czy technologie montażu poszczególnych elementów. Ich wycena pozwala optymalizować koszty w ramach przyjętego budżetu bez obniżania parametrów technicznych instalacji.
Budżet szczegółowy
Budżet szczegółowy to dokładny kosztorys wybranego rozwiązania, dopasowanego do konkretnego zakładu. Budżet szczegółowy powstaje, gdy inwestor wybrał już koncepcję i trzeba ją dopasować do warunków w zakładzie: dostępnej przestrzeni, istniejącej infrastruktury, mediów, wymagań norm i ograniczeń czasowych, np. okien serwisowych. Opiera się na określonym zakresie prac i konkretnych rozwiązaniach technicznych. Taki budżet rozpisuje koszty na pozycje: urządzenia, rurociągi, konstrukcje wsporcze, automatykę, montaż, projekt, transport, odbiory, rozruch, koszty pośrednie i rezerwę.
Budżet wariantowy
Budżet wariantowy to osobna wycena dla każdego z kilku możliwych rozwiązań, żeby można je było porównać. Budżet wariantowy przygotowuje się na etapie koncepcyjnym. Problem jest już zdefiniowany, inwestor wie, czego oczekuje od instalacji, ale rozważa kilka sposobów osiągnięcia celu. Dla każdej koncepcji przygotowuje się osobny szacunek kosztów. Dzięki temu warianty można porównać nie tylko technicznie (co działa lepiej), ale też ekonomicznie (ile kosztuje zakup, ile utrzymanie, jak szybko inwestycja się zwróci).
Budżet zgrubny
Budżet zgrubny to wstępne widełki kosztów, które pokazują, o jakiej skali wydatku mówimy. Budżet zgrubny przygotowuje się na samym początku, gdy inwestor wie, że ma problem w produkcji, ale nie ma jeszcze pomysłu, jak go rozwiązać. Nie wycenia się wtedy konkretnego rozwiązania, bo jeszcze go nie ma. Podaje się przedział kwot, np. „od 2 do 5 mln zł”, oparty na doświadczeniu z podobnych projektów.
CAPEX
To pieniądze, które firma wydaje na zakup, budowę lub ulepszenie majątku trwałego, czyli rzeczy, które będą jej służyć przez wiele lat. W przemyśle są to przede wszystkim: nowe linie produkcyjne i instalacje technologiczne, maszyny i urządzenia.
Dozowanie
Dozowanie to odmierzanie i podawanie do procesu określonej ilości składnika, zgodnie z recepturą. W produkcji o jakości wyrobu decyduje nie tylko to, jakie składniki trafią do procesu, ale też w jakich ilościach. Za dużo lub za mało jednego składnika może zmienić smak, kolor, konsystencję czy działanie produktu, a przy składnikach drogich oznacza też stratę pieniędzy. Dlatego dozowanie musi być dokładne i powtarzalne.
Duży integrator
Duży integrator to firma o pełnym zakresie kompetencji, która projektuje, produkuje własne maszyny i łączy mechanikę z automatyką w zbliżonych proporcjach. Realizuje projekty od koncepcji po uruchomienie, w tym rozwiązania customowe.
E2E
To podejście, w którym jedna firma odpowiada za cały proces realizacji przedsięwzięcia, od pierwszej analizy aż po działający efekt końcowy, a nie tylko za jego wybrany fragment. Dla klienta oznacza to jeden punkt kontaktu i jedną odpowiedzialność za wynik. Łatwiej utrzymać spójność rozwiązania, budżet i harmonogram, bo decyzje na kolejnych etapach podejmuje ten sam zespół, który zna wcześniejsze założenia.