SCADA (od ang. Supervisory Control and Data Acquisition, czyli nadzór i zbieranie danych) to oprogramowanie, przez które ludzie widzą i nadzorują pracę instalacji. Na ekranie komputera w sterowni operator widzi schemat instalacji: zbiorniki z aktualnym poziomem, rury, pompy, zawory oraz bieżące wartości temperatur i ciśnień. Kolory i symbole pokazują, co pracuje, co jest zatrzymane, a co zgłasza usterkę.

Najważniejsze funkcje SCADA:

• wizualizacja, czyli podgląd stanu instalacji w czasie rzeczywistym,
• sterowanie, np. uruchomienie procesu, zmiana wartości zadanej, włączenie mycia,
• alarmy, czyli powiadomienia o przekroczeniu parametrów lub awarii,
• archiwizacja danych, czyli zapis historii pomiarów,
• raporty i wykresy.

SCADA nie steruje instalacją bezpośrednio. Robią to sterowniki (PLC). SCADA jest warstwą nad nimi, która daje człowiekowi wgląd i kontrolę. Mniejsze stanowiska obsługuje się z prostszych paneli operatorskich (HMI), zamontowanych przy maszynie.

Przykład: Operator w zakładzie kosmetycznym widzi na monitorze schemat z sześcioma reaktorami do produkcji kremów. Przy każdym widać aktualną temperaturę, prędkość mieszadła i etap procesu. Nagle reaktor nr 4 zmienia kolor na czerwony, a system wyświetla alarm: temperatura fazy olejowej nie rośnie. Operator sprawdza z poziomu ekranu, że zawór pary się nie otworzył, i wzywa służby techniczne.

Przykład wykorzystania archiwum: Klient reklamuje partię balsamu, bo jest za rzadki. Technolog otwiera w SCADA wykres tej partii i widzi, że chłodzenie po emulgowaniu trwało o połowę krócej niż zwykle. Przyczyna problemu jest znaleziona w kilka minut.