Wąskie gardło

Wąskie gardło to etap procesu, urządzenie lub zasób, który ma najmniejszą wydajność w całym ciągu produkcyjnym i przez to ogranicza wydajność całej linii.

Linia produkcyjna składa się z kolejnych etapów, przez które przechodzi produkt. Cała linia może pracować tylko tak szybko, jak jej najwolniejszy etap. Jeśli jedno urządzenie przetwarza 2 000 kg produktu na godzinę, a wszystkie pozostałe 3 000 kg, linia wyprodukuje najwyżej 2 000 kg na godzinę. To urządzenie jest wąskim gardłem.

Wąskie gardło łatwo rozpoznać po typowych objawach:

• przed nim gromadzi się produkt, a wcześniejsze etapy muszą zwalniać albo czekać,
• za nim kolejne etapy pracują poniżej swoich możliwości albo stoją, bo brakuje im produktu,
• zwiększanie wydajności innych etapów nic nie daje, bo i tak wszystko czeka na ten jeden.

Wąskim gardłem nie musi być maszyna. Może nim być również:

• brak mediów, np. za mało pary, wody lodowej lub sprężonego powietrza dla wszystkich urządzeń naraz,
• mycie CIP, jeśli trwa długo albo jedna stacja myjąca obsługuje kilka linii,
• przezbrojenia, jeśli zmiana produktu zajmuje dużo czasu,
• przyjęcie i przygotowanie surowców, np. zbyt wolny rozładunek czy rozpuszczanie,
• kontrola jakości, jeśli partie czekają na wyniki badań,
• ludzie, gdy na danym etapie brakuje pracowników.

Wąskie gardło wykrywa się, analizując wydajność poszczególnych etapów, dane z systemów sterowania i MES, czasy przestojów i miejsca, w których gromadzi się produkt. Usuwa się je np. przez zwiększenie wydajności danego urządzenia, dodanie drugiego urządzenia pracującego równolegle, zastosowanie zbiornika buforowego, skrócenie mycia i przezbrojeń, rozbudowę źródeł mediów albo automatyzację.

Po usunięciu jednego wąskiego gardła ograniczeniem staje się kolejny najwolniejszy etap. Dlatego przy modernizacji warto patrzeć na całą linię, a nie tylko na jedno urządzenie.

Przykład: Producent karmy mokrej dla zwierząt kupił nową maszynę napełniającą saszetki, która może pracować dwa razy szybciej niż poprzednia. Mimo to produkcja wzrosła tylko nieznacznie. Analiza pokazała, że wąskim gardłem jest kuchnia procesowa: sos przygotowuje się w jednym zbiorniku partiami, a każda partia wymaga gotowania, chłodzenia i mycia. Nowa maszyna przez część zmiany stoi i czeka na sos. Dopiero dobudowanie drugiego zbiornika do przygotowania sosu i zbiornika buforowego przed maszyną napełniającą pozwoliło wykorzystać jej pełną wydajność.