Medium napędowe to gaz lub ciecz pod ciśnieniem, które wprawiają coś w ruch, np. przesuwają, otwierają lub pompują.

W instalacjach przemysłowych wiele urządzeń nie porusza się dzięki silnikowi elektrycznemu, tylko dzięki ciśnieniu gazu lub cieczy. Medium napędowe to właśnie ten gaz lub ciecz. Samo nie jest produktem ani surowcem, tylko dostarcza siłę potrzebną do wykonania pracy.

Najczęściej stosuje się:

• sprężone powietrze, najpopularniejsze, bo jest łatwo dostępne i bezpieczne,
• azot, gdy produkt nie może mieć kontaktu z tlenem, bo by się utleniał, albo gdy w otoczeniu jest ryzyko wybuchu,
• wodę,
• olej hydrauliczny, w urządzeniach, które potrzebują bardzo dużej siły, np. w prasach.

Przykładowe zastosowania:

• zawory i siłowniki pneumatyczne, które otwierają się i zamykają pod wpływem sprężonego powietrza,
• pompy pneumatyczne, np. membranowe, które przetłaczają produkt dzięki sprężonemu powietrzu zamiast silnika elektrycznego,
• tłoki w systemach piggingu, które przesuwają się w rurze pchane gazem lub cieczą i wypychają przed sobą produkt.

Medium napędowe musi mieć odpowiednie ciśnienie i być odpowiednio oczyszczone, zwłaszcza jeśli może mieć choćby pośredni kontakt z produktem. Dlatego w zakładach spożywczych i kosmetycznych sprężone powietrze filtruje się i osusza.

Przykład: W zakładzie produkującym płyny do prania na rurach między zbiornikami pracuje kilkadziesiąt zaworów. Każdy z nich ma siłownik zasilany sprężonym powietrzem. Gdy sterownik wysyła polecenie „otwórz”, sprężone powietrze trafia do siłownika i przestawia zawór. Bez sprężonego powietrza zawory przestałyby działać, a cała instalacja by stanęła, mimo że prąd nadal by był.