CAPEX (od ang. capital expenditures, czyli nakłady kapitałowe) to pieniądze, które firma wydaje na zakup, budowę lub ulepszenie majątku trwałego, czyli rzeczy, które będą jej służyć przez wiele lat. W przemyśle są to przede wszystkim:

• nowe linie produkcyjne i instalacje technologiczne,
• maszyny i urządzenia, np. reaktory, mieszalniki, pasteryzatory, rozlewnie,
• modernizacje istniejących instalacji, które zwiększają wydajność, jakość albo wydłużają czas ich pracy,
• budynki i infrastruktura, np. nowa hala, kotłownia, agregat chłodniczy,
• systemy automatyki i oprogramowanie, np. SCADA czy MES.

Do CAPEX wlicza się nie tylko cenę samych urządzeń, ale wszystkie koszty potrzebne, żeby inwestycja zaczęła działać: projekt, transport, montaż, rurociągi, okablowanie, automatykę, odbiory i uruchomienie.

Dlaczego CAPEX jest ważny

• Wymaga dużych kwot naraz, więc firma musi zaplanować źródło finansowania: środki własne, kredyt, leasing albo dotację.
• Jest rozliczany w czasie. W księgowości wartość inwestycji nie trafia od razu w koszty, tylko jest stopniowo rozpisywana na kolejne lata w formie amortyzacji.
• Wpływa na przyszłe koszty bieżące. Decyzje podjęte przy inwestycji przez lata decydują o tym, ile zakład będzie płacił za energię, media czy serwis.
• Ocenia się go pod kątem zwrotu. Przed decyzją firma sprawdza, po jakim czasie inwestycja się zwróci, np. dzięki większej wydajności, niższym kosztom albo nowym produktom.

Przykład: Producent karmy dla psów planuje nową linię do produkcji karmy suchej. Do CAPEX zalicza:

• ekstruder, suszarnię, bęben do powlekania granulek tłuszczem i aromatami,
• stację rozładunku i przygotowania surowców,
• rurociągi, transportery, szafy sterownicze i okablowanie,
• projekt, montaż, automatykę, odbiory i rozruch,
• rozbudowę kotłowni, bo nowa linia potrzebuje więcej pary.