Armatura

Armatura to elementy montowane na rurociągach, zbiornikach i urządzeniach, które służą do sterowania przepływem: otwierania i zamykania go, regulowania jego wielkości, kierowania produktu w odpowiednie miejsce oraz zabezpieczania instalacji.

Same rury tylko prowadzą produkt z miejsca na miejsce. To armatura decyduje o tym, czy, ile i dokąd produkt popłynie. Do armatury zalicza się przede wszystkim zawory różnego rodzaju:

• zawory odcinające, które całkowicie otwierają lub zamykają przepływ, np. zawory kulowe, przepustnice (zawory motylowe) czy zasuwy,
• zawory regulacyjne, które płynnie zmieniają ilość przepływającego produktu lub medium, np. pary podawanej do płaszcza zbiornika,
• zawory zwrotne, które przepuszczają produkt tylko w jedną stronę i nie pozwalają mu się cofnąć,
• zawory bezpieczeństwa, które otwierają się samoczynnie, gdy ciśnienie w instalacji przekroczy dopuszczalną wartość, i chronią ją przed uszkodzeniem,
• zawory wielodrogowe i rozdzielające, które kierują produkt na jedną z kilku tras,
• zawory do poboru próbek, przez które pobiera się produkt do badań bez otwierania instalacji.

Armatura może być ręczna, obsługiwana przez pracownika za pomocą dźwigni lub pokrętła, albo automatyczna, wyposażona w napęd pneumatyczny lub elektryczny i sterowana przez system sterowania. Zawory automatyczne mają często czujniki położenia, które informują sterownik, czy zawór jest otwarty, czy zamknięty.

W przemyśle spożywczym, kosmetycznym i farmaceutycznym stosuje się armaturę higieniczną. Jest wykonana ze stali nierdzewnej, ma gładkie wnętrze bez zakamarków, uszczelki z materiałów dopuszczonych do kontaktu z żywnością i daje się skutecznie myć w systemie CIP.

Do armatury nie zalicza się zwykle kształtek rurowych, takich jak łuki, trójniki czy redukcje, które tylko zmieniają kierunek lub średnicę rury, ani czujników pomiarowych, które należą do aparatury kontrolno-pomiarowej (AKPiA).

Przykład: W zakładzie produkującym napoje z kilku zbiorników z gotowymi napojami prowadzą rury do jednej rozlewni, a te same rury są też myte w systemie CIP. Na skrzyżowaniach tras zamontowano zawory dwugniazdowe, które pozwalają, żeby w tym samym czasie jedną rurą płynął napój do rozlewni, a sąsiednią roztwór myjący, bez ryzyka, że się zmieszają. Na dopływie pary do pasteryzatora pracuje zawór regulacyjny, który sterownik otwiera mniej lub bardziej, żeby utrzymać właściwą temperaturę, a na zbiornikach zamontowano zawory bezpieczeństwa chroniące je przed zbyt wysokim ciśnieniem.